1. DOKTORA
  2. SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
  3. ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI
  4. 2503 TARİHİ VE GÜNÜMÜZ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI DR.
Ders Bilgileri Ders Öğrenme Kazanımları Dersin Program Yeterlilikerine Katkısı AKTS / İş Yükü Tablosu Ders Şubeleri
Yazdır

DERS BİLGİLERİ
Ders KodDers AdT+U SaatYarıyılAKTS
TGTL 609KUZEY- BATI (KIPÇAK)TÜRK LEHÇELERİNİN TARİHÎ VE KARŞILAŞTIRMALI SÖZ DİZİMİ3 + 03. Yarıyıl6

DERS TANIMI
Ders Düzeyi Doktora
Ders Türü Seçmeli
Dersin Amacı Kuzeybatı (Kıpçak) Türk lehçelerinin tarihsel ve karşılaştırmalı söz diziminin öğrencilere kavratılması.
Ders İçeriği Türk lehçelerinin genel tasnifi, Kuzeybatı (Kıpçak) lehçelerinde söz dizimi, Kıpçak Türkçesinde söz dizimi, Kırgız Türkçesinde söz dizimi, Kazak Türkçesinde söz dizimi, Tatar Türkçesinde söz dizimi, Başkurt Türkçesinde söz dizimi, Kuzeybatı (Kıpçak) lehçeleri metin incelemeleri.
Ders Ön Koşul Dersin ön koşulu yok.
Ders Yan Koşul Dersin yan koşulu yok.

DERS ÖĞRENME KAZANIMLARI
1ÖK:1. Ortaöğretimden getirilen Türk Dili grameriyle ilgili bilgileri akademik bakış açısıyla yeniden değerlendirebilme ve geliştirebilme birikimi kazanmak.
2ÖK:2 Türk Dilinin seslik (fonetik) özelliklerini bütün ayrıntılarıyla kavrama.
3ÖK:3 Dünya dillerinin; bu bağlamda Türk Dilinin yazıldığı gramer ekolünü, anlayışını kavrama birikimi kazanmak.
4ÖK:4 Türkiye Türkçesinin gramerinin yazılmasındaki eksiklikleri, metodik yaklaşımları ve çıkış yollarını akademik açıdan görebilme birikimi kazanmak.
5ÖK:5 Klasik gramercilik ile modern Dilbilim anlayışlarını yerine göre birleştirebilme, yerine göre ayrıştırabilme yeteneği kazanmak.
6ÖK:6 Dilin anlam ve mahiyeti arasındaki yerini ve önemini anlama birikimi kazanmak.
7ÖK:7 Dil edinimlerini, dilin disiplinler arasındaki yerini ve önemini anlama birikimi kazanmak
8ÖK: 8 Türk Dilinin dünya dilleri içindeki fonetik farklılıklarını ve üstünlüklerini görebilme, onlarla karşılaştırabilme birikimi kazanmak.

DERS ÖĞRENME KAZANIMININ PROGRAM YETERLİLİKLERİNE KATKISI
NoPY 01PY 02PY 03PY 04PY 05PY 06PY 07PY 08PY 09PY 10PY 11
ÖK 001           
ÖK 002           
ÖK 003           
ÖK 004           
ÖK 005           
ÖK 006           
ÖK 007           
ÖK 008           
Ara Toplam           
Katkı00000000000

AKTS / İŞ YÜKÜ TABLOSU
EtkinlikSayısıSüresi (Saat)Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi(14 hafta/teorik+uygulama)31339
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme)31339
Ödevler21326
Arasınavlar(hazırlık süresi dahil)11313
Yarıyıl Sonu Sınavı(hazırlık süresi dahil)11313
Sunum / Seminer (hazırlık süresi dahil)21326
Toplam İş Yükü

Dersin AKTS Kredisi





156

6
DERS ŞUBELERİ
 Dönem seçiniz :   


 Ders DönemiŞube NoDersi Veren Öğretim Elemanı
Detay 2025-2026 Güz1NERGİS BİRAY


Yazdır

Ders Şube Detayları
Dersin Kodu Dersin Ad Saat (T+P) Şube No Öğretim Dili Şube Dönemi Öğretim Sistemi
TGTL 609 KUZEY- BATI (KIPÇAK)TÜRK LEHÇELERİNİN TARİHÎ VE KARŞILAŞTIRMALI SÖZ DİZİMİ 3 + 0 1 Türkçe 2025-2026 Güz Yüz Yüze
Öğretim Elemanı  E-Posta  İç Hat  Ders Yeri Devam Zorunluluğu
Prof. Dr. NERGİS BİRAY nbiray@pau.edu.tr İTBF B0015 Dersin Devam Yüzdesi : %70
Amaç Kuzeybatı (Kıpçak) Türk lehçelerinin tarihsel ve karşılaştırmalı söz diziminin öğrencilere kavratılması.
İçerik Türk lehçelerinin genel tasnifi, Kuzeybatı (Kıpçak) lehçelerinde söz dizimi, Kıpçak Türkçesinde söz dizimi, Kırgız Türkçesinde söz dizimi, Kazak Türkçesinde söz dizimi, Tatar Türkçesinde söz dizimi, Başkurt Türkçesinde söz dizimi, Kuzeybatı (Kıpçak) lehçeleri metin incelemeleri.
Haftalık Konu Başlıkları
HaftaKonular
1 Türk lehçelerinin tasnifi konusundaki görüşlerin, yapılan tasniflerin değerlendirilmesi.
2 Ana hatlarıyla Kıpçaklar ve Kıpçak Türkçesiyle ilgili bilgilendirme. Genel Türk dili ve yaşayan Türk lehçeleri arasında Kıpçak Türkçesinin yeri.
3 Kıpçak Türkçesinde söz dizimi ve tarihsel gelişimi.
4 Kırgız Türkçesinde söz dizimi.
5 Kırgız Türkçesi metin incelemeleri.
6 Kazak Türkçesinde söz dizimi.
7 Kazak Türkçesi metin incelemeleri.
8 Ara Sınav
9 Tatar Türkçesinde söz dizimi.
10 Tatar Türkçesi metin incelemeleri.
11 Başkurt Türkçesinde söz dizimi.
12 Başkurt Türkçesinde metin incelemeleri.
13 Karşılaştırmalı metin incelemeleri.
14 Karşılaştırmalı metin incelemeleri.
Materyaller
Materyal belirtilmemiştir.
Kaynaklar
KaynaklarKaynak Dili
ERCiLASUN Ahmet B. (2004). Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi, Ankara: Akçağ yayınları. Türkçe
Ercilasun A. Bican (Ed.), 2007, Türk Lehçeleri Grameri.Türkçe
Kırgız Türkçesi (Yazan: Hülya Kasapoğlu Çengel) Akçağ Yayınları ss: 291-354.Türkçe
ÖNER, Mustafa, Bugünkü Kıpçak Türkçesi, TDK Yayınları, Ankara, 2000. Türkçe
A.I. Iskakov v.d., Kazak Tilinin Tüsindirme Sözligi, I-IIX, Almatı 1974-1986.Türkçe
Iskakov, Kazirgi Kazak Tili, Almatı 1974.Türkçe
Kazak SSR Gılım Akademiyası, Kazak Tilinin Grammatikası I (Morfologiya), Almatı 1967Türkçe
S. Kudaybergenov-A. Tursunov, Kırgız Adabiy Tilinin Grammatikazı, Frunze 1980.Türkçe
Dr. Murat Ceritoğlu, Kırgız Türkçesinin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul, 2012.Türkçe
Çetin Pekacar (1995), Pamir (Afganistan) Kırgız Türkleri Ağzı, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Basılmamış Doktora Tezi)Türkçe
Hülya Kasapoğlu Çengel, (2005), Kırgız Türkçesi Grameri, Ses ve Şekil Bilgisi, Ankara.Türkçe
R. F. Muhammetdinov, Rusça-Tatarça-Türikçe Süylem Süzligi, Kazan 1993.Türkçe
Dilek Ergönenç Akbaba, Nogay Türkçesi Grameri, Ankara, 2012.Türkçe
Ders Değerlendirme Sistemi
Değerlendirme YöntemiKatkı Yüzdesi (%)Değerlendirme Yöntemi Ad
Dönem Sonu Sınavı50Dönem Sonu Sınavı
Ara Sınav50Ara Sınav
T+U : Teorik + Pratik
PY: Program Yeterlilikleri
ÖK: Ders Öğrenme Kazanımları