PAÜ .:. Eğitim Öğretim Bilgi Sistemi

Yazdır

DERS BİLGİLERİ

Ders Kod	Ders Ad	T+U Saat	Yarıyıl	AKTS
CENG 487	DOĞAL DİL İŞLEME	3 + 0	7. Yarıyıl	5

DERS TANIMI

Ders Düzeyi	Lisans
Ders Türü	Seçmeli
Dersin Amacı	Yapay zekânın bir alt dalı olan Doğal Dil İşleme, insanların kullandıkları dili işlemeye yönelik teknikler geliştirmeyi amaçlar. Bu teknikler kullanılarak, insan makine iletişimini arttırma, makine ile çeviri yapma, hızlı bilgi çıkarımı gibi birçok konuda uygulamalar geliştirilmektedir. Bu dersin amacı, Doğal Dil İşleme alanındaki temel teknikleri ve bu alandaki güncel araştırma konularını öğrencilere tanıtmaktır.
Ders İçeriği	Doğal Dil İşleme Seviyeleri ve Aralarındaki Geçişler, Ses Bilimi, Biçimbilim, Anlambilim, Dil Modelleri, Sözcük Etiketleme, Biçimbilim Belirsizliği Giderme, Yazım Hatası Düzeltimi, Gramerler ve Ayrıştırma Algoritmaları, Sözcük Anlam Belirsizliği Giderme, Makine Çevirisi
Ders Ön Koşul	Dersin ön koşulu yok.
Ders Yan Koşul	Dersin yan koşulu yok.

DERS ÖĞRENME KAZANIMLARI

1	Doğal dil işlemenin temel kavramlarını ve terimlerini tanımlar.
2	Doğal dil işlemeye yönelik temel algoritmaları, veri ön işleme tekniklerini ve yöntemleri açıklar.
3	Doğal dil işlemenin başlıca uygulama alanlarını ve kullanım senaryolarını örneklendirir.
4	Metin sınıflandırma, duygu analizi ve benzeri NLP görevlerini uygun kütüphaneler kullanarak gerçekleştirir.
5	Uygulama sonuçlarını yorumlar, modelin başarımını değerlendirir ve olası iyileştirmeleri önerir.

DERS ÖĞRENME KAZANIMININ PROGRAM YETERLİLİKLERİNE KATKISI

No	PY 01	PY 02	PY 03	PY 04	PY 05	PY 06	PY 07	PY 08	PY 09	PY 10	PY 11
ÖK 001	4	3	2	3	2			1	2		3
ÖK 002	3	4	3	5	4			2	2		4
ÖK 003	3	4	4	3	3			3	2	1	3
ÖK 004	2	3	3	5	5			3	2		4
ÖK 005	2	3	3	4	5			2	3	1	4
Ara Toplam	14	17	15	20	19			11	11	2	18
Katkı	3	3	3	4	4	0	0	2	2	0	4

AKTS / İŞ YÜKÜ TABLOSU

Etkinlik	Sayısı	Süresi (Saat)	Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi(14 hafta/teorik+uygulama)	14	3	42
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme)	14	4	56
Arasınavlar(hazırlık süresi dahil)	1	16	16
Yarıyıl Sonu Sınavı(hazırlık süresi dahil)	1	16	16
Toplam İş Yükü Dersin AKTS Kredisi			130 5

DERS ŞUBELERİ

Dönem seçiniz :

	Ders Dönemi	Şube No	Dersi Veren Öğretim Elemanı
Detay	2025-2026 Güz	1	MERVE ÖZDEŞ DEMİR

Yazdır

Ders Şube Detayları

Dersin Kodu	Dersin Ad	Saat (T+P)	Şube No	Öğretim Dili	Şube Dönemi	Öğretim Sistemi
CENG 487	DOĞAL DİL İŞLEME	3 + 0	1	Türkçe	2025-2026 Güz	Yüz Yüze

Öğretim Elemanı	E-Posta	İç Hat	Ders Yeri	Devam Zorunluluğu
Arş. Gör. MERVE ÖZDEŞ DEMİR	mozdes@pau.edu.tr		MUH A0233	Dersin Devam Yüzdesi : %70

Amaç		Yapay zekânın bir alt dalı olan Doğal Dil İşleme, insanların kullandıkları dili işlemeye yönelik teknikler geliştirmeyi amaçlar. Bu teknikler kullanılarak, insan makine iletişimini arttırma, makine ile çeviri yapma, hızlı bilgi çıkarımı gibi birçok konuda uygulamalar geliştirilmektedir. Bu dersin amacı, Doğal Dil İşleme alanındaki temel teknikleri ve bu alandaki güncel araştırma konularını öğrencilere tanıtmaktır.
İçerik		Doğal Dil İşleme Seviyeleri ve Aralarındaki Geçişler, Ses Bilimi, Biçimbilim, Anlambilim, Dil Modelleri, Sözcük Etiketleme, Biçimbilim Belirsizliği Giderme, Yazım Hatası Düzeltimi, Gramerler ve Ayrıştırma Algoritmaları, Sözcük Anlam Belirsizliği Giderme, Makine Çevirisi

Haftalık Konu Başlıkları

Hafta	Konular
1	Doğal Dil İşlemeye Giriş / Genel Bakış
2	Düzenli İfadeler, Metin Normalleştirme, Düzenleme (Edit) Mesafesi
3	N-gram Dil Modelleri
4	Yazım Düzeltme, Sözcük Türü Etiketleme (Part-of-Speech Tagging)
5	Metin Sınıflandırma: Naive Bayes
6	Metin Sınıflandırma: Lojistik Regresyon
7	Vektör Anlambilimi
8	Sinir Ağları ve Sinirsel Dil Modelleri
9	RNN’ler ve LSTM’ler
10	Transformer’lar ve Büyük Dil Modelleri
11	İnce Ayar (Fine-Tuning) ve Maskeli Dil Modelleri
12	Biçimbilimsel (Morfolojik) İşleme
13	Bağlamdan Bağımsız Dilbilgileri ve Sözdizimsel Ayrıştırma
14	İstatistiksel Ayrıştırma

Materyaller

Materyal belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Ders Değerlendirme Sistemi

Değerlendirme Yöntemi	Katkı Yüzdesi (%)	Değerlendirme Yöntemi Ad
Dönem Sonu Sınavı	60	Dönem Sonu Sınavı
Ara Sınav	40	Ara Sınav

T+U : Teorik + Pratik
PY: Program Yeterlilikleri
ÖK: Ders Öğrenme Kazanımları

Aday Öğrenci